Đau đầu là một trong những triệu chứng sức khỏe phổ biến. Có người chỉ đau nhẹ sau một ngày làm việc căng thẳng, nhưng cũng có người đau đầu kèm chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng hoặc cảm giác mệt mỏi.
Khi gặp những biểu hiện này, không ít người cho rằng mình đang bị “thiếu máu não”.
Tuy nhiên, về mặt y khoa, không thể xác định tình trạng thiếu máu não chỉ dựa trên một triệu chứng đau đầu. Đau đầu có nhiều nguyên nhân, từ các dạng đau đầu nguyên phát thường gặp đến những bệnh lý cần được bác sĩ đánh giá và xử trí.
Đau đầu có đồng nghĩa với thiếu máu não không?
Không.
Đau đầu là một triệu chứng, không phải tên của một nguyên nhân cụ thể.
Theo Mayo Clinic, đau đầu được chia thành nhiều nhóm. Đau đầu nguyên phát bao gồm những tình trạng như đau đầu căng thẳng hoặc migraine. Ngoài ra, đau đầu cũng có thể xuất hiện thứ phát do nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Các yếu tố thường gặp có thể liên quan đến đau đầu gồm căng thẳng, thay đổi giấc ngủ, bỏ bữa, mất nước, sử dụng caffeine không phù hợp, vấn đề thị lực hoặc một số bệnh lý khác. NHS cũng lưu ý rằng phần lớn các trường hợp đau đầu không phải dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng. Vì vậy, việc tự nhận định “đau đầu là do thiếu máu não” có thể khiến người bệnh bỏ qua những nguyên nhân khác hoặc tự sử dụng thuốc khi chưa được đánh giá phù hợp.
“Thiếu máu não” nên được hiểu như thế nào?
Trong đời sống, cụm từ “thiếu máu não” đôi khi được sử dụng khá rộng để mô tả các biểu hiện như chóng mặt, đau đầu, mệt mỏi hoặc giảm tập trung.
Tuy nhiên, trong y khoa, tình trạng giảm hoặc gián đoạn dòng máu tới một vùng của não có thể liên quan đến những bệnh cảnh cụ thể, trong đó có cơn thiếu máu não thoáng qua – TIA hoặc đột quỵ thiếu máu cục bộ.
TIA xảy ra khi dòng máu tới một phần của não bị gián đoạn tạm thời. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột và tương tự triệu chứng đột quỵ, chẳng hạn yếu hoặc tê một bên cơ thể, rối loạn lời nói, thay đổi thị lực, chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Các triệu chứng có thể tự hết nhưng vẫn cần được đánh giá y tế sớm. Do đó, không nên sử dụng thuật ngữ “thiếu máu não” như một chẩn đoán chỉ dựa trên cảm giác đau đầu hoặc chóng mặt.
Đau đầu có thể xuất hiện trong bệnh lý mạch máu não không?
Có thể.
Một số trường hợp đột quỵ có thể kèm đau đầu, đặc biệt khi cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội hoặc kết hợp với các biểu hiện thần kinh khác. Tuy nhiên, đau đầu đơn độc không đủ để xác định người bệnh có đột quỵ hay thiếu máu não.
Việc chẩn đoán cần dựa trên thăm khám lâm sàng và, khi có chỉ định, các phương tiện cận lâm sàng phù hợp như xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh.
Khi nào đau đầu cần được đánh giá sớm?
Một cơn đau đầu mới xuất hiện, kéo dài, thường xuyên tái diễn hoặc thay đổi rõ so với những lần trước nên được trao đổi với bác sĩ, đặc biệt khi ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Người bệnh cần chú ý hơn nếu có một trong những biểu hiện sau:
- Đau đầu xuất hiện đột ngột và rất dữ dội.
- Méo miệng hoặc một bên mặt bị yếu.
- Yếu hoặc tê tay, chân, đặc biệt ở một bên cơ thể.
- Nói khó, nói không rõ hoặc khó hiểu lời người khác.
- Đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực.
- Chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng hoặc khó đi lại.
- Lú lẫn, buồn ngủ bất thường, giảm ý thức hoặc co giật.
- Đau đầu xuất hiện sau chấn thương vùng đầu.
- Đau đầu kèm sốt cao, cứng cổ hoặc các biểu hiện bất thường khác.
Những dấu hiệu như yếu mặt, yếu tay, rối loạn lời nói, thay đổi thị lực hoặc mất thăng bằng là các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ được các tổ chức chuyên môn sử dụng trong hướng dẫn nhận biết nhanh. Ngay cả khi triệu chứng tự hết sau vài phút hoặc vài giờ, người bệnh vẫn nên được đánh giá khẩn cấp vì TIA có thể có biểu hiện thoáng qua.
Đau đầu thông thường có thể liên quan đến những yếu tố nào?
Không phải mọi trường hợp đau đầu đều cần nghĩ ngay đến bệnh lý não.
Đau đầu căng thẳng là một dạng đau đầu phổ biến. Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc cảm giác đầu bị siết chặt. Stress là một trong những yếu tố thường được ghi nhận liên quan đến loại đau đầu này.
Migraine cũng là nguyên nhân thường gặp. Một số người có thể xuất hiện đau đầu theo cơn, kèm buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh. Những yếu tố như stress, thay đổi giấc ngủ, bỏ bữa hoặc một số tác nhân khác có thể kích hoạt cơn migraine ở một số người.
Mất nước, bỏ bữa, sử dụng quá nhiều thuốc giảm đau, vấn đề thị lực hoặc thay đổi nội tiết cũng là những yếu tố có thể liên quan tới đau đầu.
Có nên tự mua thuốc “bổ não” khi thường xuyên đau đầu?
Không nên tự xác định nguyên nhân và điều trị chỉ dựa trên quảng cáo hoặc kinh nghiệm truyền miệng.
Đau đầu có nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc lựa chọn thuốc hoặc phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, tiền sử bệnh, các thuốc người bệnh đang sử dụng và tình trạng sức khỏe cụ thể.
Nếu đau đầu thường xuyên tái diễn, tăng dần, xuất hiện kiểu đau mới hoặc kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân phù hợp.
Đặc biệt, khi nghi ngờ đột quỵ hoặc TIA, không nên trì hoãn việc đánh giá y tế để tự điều trị tại nhà.
Nhớ nguyên tắc B.E. F.A.S.T. khi nghi ngờ đột quỵ
Một cách thường được sử dụng để nhận biết nhanh các dấu hiệu của đột quỵ là B.E. F.A.S.T.: Balance – đột ngột mất thăng bằng; Eyes – thay đổi thị lực; Face – méo hoặc yếu mặt; Arm – yếu hoặc tê tay; Speech – nói khó; Time – cần tìm trợ giúp y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu này.
Việc nhận biết sớm các biểu hiện bất thường có ý nghĩa quan trọng vì đột quỵ là tình trạng cấp cứu và thời gian xử trí có vai trò đáng kể.
(Nguồn: American Stroke Association)
Khi nào cần hỗ trợ cấp cứu và vận chuyển người bệnh?
Nếu người bệnh xuất hiện đột ngột các biểu hiện nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu một bên cơ thể, nói khó, mất thăng bằng, thay đổi thị lực hoặc đau đầu dữ dội bất thường, nên ưu tiên tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp thay vì tự chờ triệu chứng cải thiện.
Trong quá trình chờ hỗ trợ, không nên tự ý cho người bệnh dùng thuốc khi chưa có chỉ định phù hợp, đặc biệt khi chưa xác định được nguyên nhân của các triệu chứng.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ cấp cứu và vận chuyển người bệnh
Khi người bệnh cần hỗ trợ di chuyển hoặc vận chuyển đến cơ sở y tế, gia đình có thể liên hệ Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc để trao đổi về tình trạng và nhu cầu vận chuyển thực tế.
Lưu ý y tế: Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không được sử dụng để tự chẩn đoán hoặc thay thế việc thăm khám, đánh giá và hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Nếu có triệu chứng xuất hiện đột ngột, nghiêm trọng hoặc nghi ngờ tình trạng cấp cứu, người bệnh cần được hỗ trợ y tế kịp thời.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
